Atak paniki pojawia się nagle i nieoczekiwanie. Nasz organizm doświadcza nieokreślonego bliżej lęku, który narasta z minuty na minutę, powodując wzrost poziomu adrenaliny w organizmie, aż do momentu, kiedy wszystko się uspokaja i wraca do normy. Wyzwalaczem ataku może być długotrwały stres, nerwowa sytuacja w ciągu dnia czy po prostu fobia. Ataki paniki są różne w swojej intensywności i długości trwania, mogą utrzymywać się przez kilka minut lub znacznie dłużej. Po ustąpieniu ataku odczuwamy ulgę, zakłóconą myślą o możliwości nadejścia kolejnego.
Ataki paniki – objawy
Każdy człowiek odczuwa w swoim życiu lęk. Wiąże się on z niepokojem i reakcją organizmu na stres w postaci drżenia rąk czy mocnego bicia serca. Jednak czasem stres jest tak ogromny, że obezwładnia ciało. Dzieje się tak w przypadku ataku paniki, gdzie pojawiającemu się lękowi towarzyszą silne objawy psychiczne i fizyczne, takie jak drżenie rąk i ogólne osłabienie ciała, nadmierna potliwość, trudności z oddychaniem, ogólna dezorientacja, mdłości, ból w klatce piersiowej, duszności czy kołatanie serca. Ostatnie z wymienionych objawów często kojarzą się nam z zawałem serca, co dodatkowo pogarsza stan emocjonalny, przywołując myśli o tym, że umieramy.
Lęk przed lękiem
Atak paniki jest tak silnie odczuwany, że kojarzy się z zagrożeniem życia. Sama myśl o możliwości pojawienia się kolejnego napędza spiralę strachu. Unikamy sytuacji i miejsc mogących atak wywołać, sama myśl o ataku przywołuje strach i coraz bardziej ogranicza nasze życie. Obawa przed kolejnym epizodem lęku może doprowadzić do tego, że zaczniemy wycofywać się z aktywności dotychczas sprawiających nam radość. Możemy zacząć obawiać się przebywania na otwartych przestrzeniach, wśród dużych skupisk ludzkich czy przeciwnie, możemy bać się zostać sami. Nakręcone koło lęku może prowadzić do pojawienia się innych zaburzeń psychicznych, choćby nerwicy lękowej.
Przyczyny ataków paniki
Ataki paniki częściej występują u kobiet niż u mężczyzn, zazwyczaj też dotyczą osób młodych, między 20. a 45. rokiem życia. Nie jest to jednak reguła, a podobne ataki mogą dotknąć również osoby spoza tych ram. Ich przyczyny wciąż nie są do końca poznane. Przyjmuje się jednak, że mogą za nie odpowiadać czynniki genetyczne, osobiste uwarunkowania do reagowania lękiem, środowiskowe, jak na przykład zmęczenie czy duże nagromadzenie stresu. Ataki paniki mogą być również wynikiem trudnych doświadczeń, które nie przepracowane od razu, zakorzeniają się w umyśle i mimo, że można nie zdawać sobie z nich sprawy, wciąż mają wpływ na człowieka. Mogą to być traumy przeżyte w dzieciństwie lub trudne relacje z rodzicami, które wychodzą na wierzch w postaci ataków paniki.
Jak sobie pomóc podczas ataku paniki?
Atak paniki wydaje się być wiecznością i czymś niewyobrażalnym do przetrwania. Tymczasem, aby skrócić czas jego trwania, musimy mu się poddać i zdać sobie sprawę z tego, że za chwilę wszystko wróci do normy. Pomoże nam w tym zaczerpnięcie głębokiego oddechu i skupienie myśli na czymś przyjemnym i przywołującym stan poczucia bezpieczeństwa. Pomocna może się okazać aktywność fizyczna, nawet ta najmniejsza, na przykład w postaci spaceru. Warto również skupić swoją uwagę na otaczających nas przedmiotach lub osobach, rozpocząć rozmowę, zadzwonić do bliskiej osoby albo policzyć mijanych ludzi. Chodzi o to, żeby odwrócić uwagę od tego, co odczuwamy ze strony ciała i pozwolić temu odejść samoistnie. Są to jednak sposoby, które mogą pomóc w danej chwili, ale nie zlikwidują przyczyny. A ta może się kryć głęboko w podświadomości.
W przypadku, gdy ataki paniki pojawiają się często, powinniśmy poszukać pomocy u psychoterapeuty, by bliżej przyjrzeć się źródłom naszych problemów i popracować nad technikami radzenia sobie ze stresem i sytuacjami wywołującymi w nas napięcie.
Pomoc drugiej osobie doświadczającej ataku paniki
Jeżeli widzimy, że ktoś doświadcza właśnie ataku paniki, powinniśmy przede wszystkim zachować spokój. Dla przeżywającej go osoby sytuacja może być przerażająca, a własny niepokój może jeszcze nasilać te odczucia. Zamiast tego spróbujmy zrozumieć drugiego człowieka i pod żadnym pozorem nie krzyczeć ani wyśmiewać. Powinna ona poczuć, że jesteśmy z nią i może na nas liczyć. Z tego względu warto zapewnić ją o swojej obecności, a także o tym, że jest bezpieczna. Pamiętajmy jednak, żeby przed ewentualnym dotknięciem osoby doświadczającej ataku paniki, uprzedzić ją o tym. Można też spróbować odwrócić jej uwagę pytaniami niedotyczącymi obecnej sytuacji.
Ataki paniki – leczenie
Napady strachu można skutecznie leczyć i należy to robić zwłaszcza, jeżeli zaburzają codzienne funkcjonowanie. Jedną z najbardziej znanych i skutecznych metod leczenia jest psychoterapia, która umożliwia przerwanie ataku paniki i zapobieganie następnym. Bardzo ważna jest edukacja i rozpoznawanie własnych objawów napadu lęku oraz sytuacji, w których występują. Podczas psychoterapii pacjent uczy się również różnych technik relaksacyjnych i oddechowych, które obniżają poziom stresu i pozwalają zapanować nad własnym ciałem. Poza tym terapia pomaga odkryć źródło problemu, co umożliwi jego przepracowanie. Umożliwia za pomocą wglądu dojść po nitce do kłębka. Pacjent analizuje swoje doświadczenia od najwcześniejszych lat życia, szukając tego, co wciąż ma istotny wpływ na obecne funkcjonowanie. Uświadomienie sobie problemów i konfliktów wewnętrznych czy wypartych uraz pozwala na ich przepracowanie i odcięcie się od ich negatywnego działania. Czasami może się okazać niezbędne wsparcie psychoterapii lekami.
