Czym są mechanizmy obronne?

Mechanizmy obronne to taki rodzaj zachowań, które mają za zadanie pomagać nam w radzeniu sobie z konfliktami wewnętrznymi, a także bronić przed uświadomieniem trudnej do zaakceptowania prawdy. Pełnią one funkcję ochronną, bo nie ze wszystkim w sobie chcemy mieć kontakt, nie wszystko chcemy pamiętać. W relacji terapeutycznej przyglądamy się tym sposobom unikania bolesnych uczuć – jej celem jest przeżycie na nowo tych wypartych, trudnych wspomnień. Oczywiście terapia to nie sadystyczna metoda odkrywania czyichś trudności, w jej trakcie zazwyczaj pacjent nie dostaje więcej, niż byłby w stanie udźwignąć.

Przykłady mechanizmów obronnych:

– postrzeganie rzeczywistości jako wrogiej, nieprzyjaznej, chcącej wyrządzić nam krzywdę – w ten sposób bronimy się przed doświadczaniem własnej złości na świat i ujrzeniem siebie jako osoby złoszczącej się;
– sposób mówienia, który nie zdradza emocji i osobistego stosunku mówiącego. Taka osoba jest często przekonana, że pokazywanie się jest niebezpieczne, że nie można siebie ujawniać. Będąc w relacji z takim człowiekiem mamy poczucie, że właściwie nie mamy z nim kontaktu. Taka osoba zyskuje w ten sposób poczucie bezpieczeństwa, bo nikt jej nie widzi, nikt jej zatem nie odrzuca, nie krzywdzi – ale jednocześnie doświadcza ogromnej samotności. Dopiero w trakcie terapii uczy się, że nie wszystkie relacje ranią, zagrażają indywidualności oraz że można czuć się bezpiecznie będąc blisko z drugim człowiekiem;
– budowanie fikcyjnej tożsamości w relacji z drugą osobą, które doprowadza do tego, że człowiek żyjący w ten sposób sam już traci poczucie własnej tożsamości. Staje się kimś innym i bardzo wtedy cierpi, gdyż dostosowuje swoje potrzeby do wymagań innych. W kontakcie z tak funkcjonującą osobą ma się do czynienia z bardzo grubą powłoką, pod chowane są emocje – jedynie w jej oczach można dostrzec to, co tak skrzętnie ukrywa (powiedzenie: „oczy są zwierciadłem duszy” jest tutaj bardzo na miejscu).

 

autorka: Agnieszka Skawińska, tel: 506 284 093, e-mail: psychoterapia.a.skawinska@gmail.com