Blog

Co to jest osobowość paranoiczna?

Osobowość paranoiczna to zaburzenie charakteryzujące się nadmierną i przesadną podejrzliwością wobec świata i ludzi. U chorych z tym zaburzeniem, w mniejszym lub większym stopniu nasilenia występują następujące cechy: nadwrażliwość, nadmierna czujność, wrogość, podejrzliwość, autonomiczność i tzw. sztywność. Zaburzenie to jest zazwyczaj diagnozowane między trzydziestym a czterdziestym rokiem życia. Pacjent zaczyna szukać pomocy ze względu na nasilającą się frustrację, pojawienie się depresji, lęków lub innych objawów uniemożliwiających jego funkcjonowanie w otoczeniu.

Przyczyny osobowości paranoicznej

Na rozwój osobowości paranoicznej są narażone osoby wychowywane w atmosferze lęku i podejrzliwości wobec najbliższego otoczenia i świata. Często stawiane w roli ofiary, wyśmiewane przez innych dostały wzorzec braku zaufania do drugiego człowieka i świata. Nie mając poczucia bezpieczeństwa, bliskiej osoby pomagającej radzić sobie z trudnymi emocjami, uczą się przeżywać świat w sposób paranoidalny.

Funkcjonowanie osoby z osobowością paranoiczną

Człowiek z osobowością paranoiczną odcina się od realności i tworzy własny świat, w którym ludzie posiadający złe cechy działają na jego niekorzyść. Aby trwanie w tym świecie było bardziej znośne, taka osoba oddziela się od innych murem braku zaufania, podejrzliwości i wrogości. Takie nastawienie powoduje konieczność nieustającej czujności w kontaktach z innymi: doszukiwania się podtekstów w zwykłych wypowiedziach, rozpamiętywania urazów z przeszłości, podejrzenia o bycie oszukiwanym. W relacjach z bliskimi cechą charakterystyczną takiej osoby jest dominujący lęk przed zranieniem i porzuceniem. Doszukująca się nielojalności, zdrady oczekuje od drugiej osoby ciągłej atencji i całkowitego oddania. Ze względu na trudność spełnienia takich oczekiwań, rzadko kiedy czerpie satysfakcję z relacji z drugim człowiekiem.

Szukanie pomocy

Osoba o cechach osobowości paranoicznej rzadko sama sięga po pomoc. Przekonana o swojej sile i wyjątkowości jest w stanie szukać wsparcia tylko ze względu na poczucie krzywdy, w jej mniemaniu wyrządzanej jej przez otoczenie. Na terapię często namawia rodzina i przyjaciele. Praca z taką osobą jest procesem długotrwałym i wymagającym szczególnej uwagi i delikatności. Celem procesu terapeutycznego jest zrozumienie przez pacjenta, że źródło jego problemów nie pochodzi z zewnątrz, ale tkwi w nim samym. Ta nowa wiedza może przyczynić się do odkrycia innego sposobu przeżywania świata, w którym poza bielą i czernią pojawią się inne barwy.